Onzekere ontwikkelingen op financieel/economisch en monetair terrein, 8 augustus 2020


Aan mijn vrienden Drs Gerard, Peter, ondernemer en bestuurder, Drs Bert, Dr Pieter, Drs Charles en oud-notaris Piet heb ik deze mail gestuurd.
Jullie kennen mijn achtergrond en weten dat ik nog altijd actief ben op de analyse van financiŽle ontwikkelingen. Ik hou mij in mindere mate bezig met wat zich afspeelt op de korte termijn, veel meer met structurele ontwikkelingen. Wij staan op een kruispunt van wegen. Wij moeten afscheid gaan nemen van de eco 3.0, ons industrieel productieproces uitgevoerd met fossiele brandstoffen en moeten overschakelen op eco 4.0, een heel andere samenleving gebaseerd op robotisering, kunstmatige intelligentie, meer beta-gericht (algoritmes), de macht van data, internet en digitalisering. Een aantal waardes moeten worden herwogen zoals het klimaat, milieu en natuur, de sociaal/maatschappelijke fundamenten, de staatsinrichting van Europa en een herwaardering van de democratie en het neoliberalisme. Het wordt de allerhoogste tijd dat we afscheid nemen van onze politieke 'onderhoudsmonteurs' en architecten aan het werk worden gezet. In dat hele proces spelen monetair/financieel/economische aspecten een hoofdrol.
De centrale banken die de waarde van ons geld opblazen (=devalueren) door enorme hoeveelheden geld in de markt te pompen, waardoor de rente is teruggevallen naar nul zelfs negatief is geworden. Voor Ä100.000 spaargeld krijgt de spaarder nog Ä10 rente per jaar. Door corona zijn in meerdere sectoren van het bedrijfsleven zware klappen uitgedeeld, de exacte schade kennen we niet omdat het proces nog niet is gestopt, maar dat het om veel geld gaat is wel duidelijk en dat bedrijven zware klappen te verduren krijgen met een toename van de werkloosheid en een must om personeel om te gaan scholen (waar ook afvallers zullen komen). Wat vreemd is is dat de aandelenkoersen, ondanks slechte bedrijfsresultaten en winstwaarschuwingen blijven stijgen. Enerzijds komt die beweging voort uit het feit dat de handel voor 95% wordt gedaan door daghandelaren, speculanten en software programma's van de grote banken wereldwijd en dat de centrale banken hiervoor gratis geld beschikbaar stellen: een ideale situatie voor gokverslaafden. Het gevolg daarvan is dat de lage rente wordt betaald door de spaarders en institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, waardoor de pensioenfondsen op termijn de pensioenuitkeringen moeten gaan verlagen.
Daar speelt ook een andere ontwikkeling in mee. De VS heeft, de laatste jaren, zoveel dollars in de markt gepompt (van $4.000.000 naar $8.000.000 miljoen) dat beleggers het vertrouwen in de dollar verliezen, waardoor de koers van de dollar daalt. Daar worden ook al prognoses voor afgegeven van wel tot 35%. Dat zou catastrofaal worden voor het Europese bedrijfsleven en de euro. En Trump ziet dat met welgevallen gebeuren want de concurrentiepositie van de Amerikaanse export zal spectaculair stijgen op de wereldmarkten. Alle waarden met een dollarnotering zullen voor ons in waarde dalen, niet alleen effecten (aandelen, obligaties en financiŽle producten), ook grondstoffen en edele metalen (waaronder goud en zilver) en de tegenwaarde van dollartegoeden. We zien dan ook de waarde van goud snel stijgen (dit jaar al 33%) ook zilver stijgt fors. Deze week is de goudwaarde de $2000 per 31,1 gram overschreden en de verwachting is dat die stijging kan voortgaan. Maar het is de vraag of de markt die winsten zal mogen blijven incasseren. De mogelijkheid is aanwezig dat de centrale banken van het ene op het andere moment de waarde van goud zullen opwaarderen naar b.v. $5000 per troy ounce. Dat is op de huidige waarden Ä135.000 per kilo. De monetaire autoriteiten hopen dat particuliere partijen voor die prijs nog goud gaan kopen. Een bijkomend effect is dat de koppeling van geld aan onderliggende waarden van goud etc in ere kan worden hersteld. Daar tussendoor speelt ook nog een bankencrisis, die eraan komt, omdat banken veel te laag gekapitaliseerd zijn (slechts 1% tot 3% eigen vermogen voor verstrekte kredieten (de grootste Duitse bank Deutsche Bank zelfs minder dan 1%). Recentelijk heeft Casper de Vries, hoogleraar en Drs Annegeke Jansen, werkzaam bij de Thresaurie, geschreven op https://esb.nu/esb/20059912/systeemrisico-grootbanken-onveranderd-hoog over deze risico's.
Dit hele intro vertel ik omdat ik dit weekend op†https://www.youtube.com/watch?v=iH58FS-SLYY&feature=youtu.be†een college van een uur heb zitten kijken van Willem Middelkoop, die in deze materie een interessante inkijk geeft. Ik meld dit voor de geÔnteresseerden.†
Jan Blankestein 8 augustus 2020

Ik kreeg enkele reacties op bovenstaande mail, waarop ik deze toelichting heb geschreven. Wat mij opviel was dat de complexe bindingen tussen de drie componenten fin/eco/mon wel zijn herkend. De 'oplossing' van de monetaire problematiek, de enorme hoeveelheden geld die in de geldmarkten zijn gepompt, als eerste door de Amerikanen, later ook door de Jappen en Engelsen en sinds 2015 ook door Mario Draghi (ECB), met als gevolg een financieel-systeem dat niet meer draait op rente. Geld is daardoor haar waarde ontnomen, doordat geld geen rente meer geeft. Dan gaan mensen producten kopen die weliswaar ook geen rente geven maar wel in waarde stijgen zoals edele metalen (de hoeveelheden zijn beperkter en goud, waarvan 10 landen 27000 metrische tonnen in bezit hebben, en zilver hebben in het verleden bewezen vertrouwen te geven). En dan ook cryptomunten, als de bitcoin. Die enorme overliquiditeit kunnen de centrale banken niet terugdraaien/vernietigen daarom zouden ze overwegen de hoeveelheden goud die ze in hun kluizen hebben te gaan herwaarderen.
Als de ECB en de FED ingrijpen en de monetaire goudwaarde hoger vaststellen, bv op 5000 dollar per 31,1 gram, dan ontstaan er 2 koersen, een vaste verrekenwaarde die de centrale banken toepassen om ons geld zogenaamd meer waarde te geven en de handelswaarde in de markt, die nu net >$2000 is. Voor het laatste was in 1971 een vaste waarde aan goud toegekend van $35. Daar zitten risico's aan want als beleggers de fictieve verrekenprijs van goud niet volgen, omdat zij die inrelevant vinden, dan moeten de centrale banken al het aangeboden goud in de markt opkopen voor de hogere verrekenwaarde die de centrale banken zelf hebben vastgesteld. Maar wat is goud dan in de toekomst echt nog waard? Amerikanen kopen nu goud als een veiliger belegging dan hun dollars en de vraag is tot welk koersniveau? Geeft $160.000 per kilo hen nog vertrouwen? Vooralsnog zou ik nu nog in goud blijven en de ontwikkelingen afwachten, zijn er alternatieven? Ook het feit is van belang of Trump zijn herverkiezing gerealiseerd krijgt.
Ik wacht ook af omdat we niet weten waartoe een bankencrisis gaat leiden. Wat gaat er gebeuren met banken die zwaar ondergekapitaliseerd zijn waar de panelen gaan schuiven. De centrale banken kunnen de banken wel van liquiditeiten blijven voorzien, maar niet van solvabiliteit. Dat moet van aandeelhouders komen en die zullen in deze fase daartoe niet bereid zijn. De optie van Willem Middelkoop dat overheden die wankelende banken maar moeten overnemen is voor mij geen realistische aanname om de belastingbetalers opnieuw als 'lender of last resort' op te voeren. Overheden missen de deskundigheid om grootbanken te besturen. Daarom heeft de Duitse overheid zich nooit uitgesproken over deelname in het aandelenkapitaal van zwak gekapitaliseerde Duitse systeembanken. En terecht: schoenmaker blijf bij je leest, maar voor het jarenlang lijdzaam toezien hoe banken steeds groter werden en grotere risico's namen, moet uiteindelijk een prijs worden betaald op het moment dat er tegenslag optreedt. Dan moeten, vrijwel altijd binnen 12 uur, er spijkers met koppen worden geslagen. Er is een wet in Nederland dat de overheid goud bij burgers mag confiskeren, zoals de Duitsers in de oorlog met onze fietsen en kerkklokken deden, in bijzondere omstandgheden. Een ander probleem voor de KK's (Knappe Koppen) is op welke wijze de verliezen kunnen worden gefinancierd die zijn ontstaan en nog altijd voortgaan in meerdere sectoren in het bedrijfsleven vanuit de dalende wereldhandel, als gevolg van de handelsoorlogen van Trump, en de corona-pandemie. De recessie is zwaar en vraagt hoge offers. Daarbij is het nog maar de vraag of het uitstel van betaling van de (hypotheek)banken, fiscus en andere instellingen aan personen en bedrijven er wel toe leidt dat die achterstanden ingehaald kunnen gaan worden. De banken alleen al hebben Ä22 mrd aan kredieten verleend om de gevolgen van gedaalde omzetten en een verliesgevende bedrijfsvoering op te vangen, maar kunnen die nog tijdig worden terugbetaald? Ik hou er rekening mee dat de komende 2 jaar nog een kaalslag aan failissement zal plaatsvinden. Met financiŽle gevolgen voor de overheid en het bankwezen. Het wordt er allemaal niet rustiger op in de samenleving. Ook al omdat ik een stijging van de inflatie verwacht. Ik zie het nu al gebeuren: de ondernemers die zwaar getroffen zijn door corona moeten hun prijzen wel verhogen om hun lagere omzetten te kunnen compenseren met hogere inkomsten. Ik verwacht een stijging van de inflatie boven het niveau dat de ECB nastreeft, net onder de 2%, meer naar het dubbele. Dat zou consequenties moeten hebben voor de rente, die als basis zou moeten hebben: de basisrente plus de inflatiecorrectie. Daarbij komt dat als de waarde van de dollar zal dalen, de opgebouwde pensioenreserves bij de pensioenfondsen in zwaarder weer terechtkomen. Als het vertrouwen in de US-dollar afneemt zullen wereldwijd panelen gaan verschuiven en zal ook Europa daardoor worden getroffen met meer minnen dan plussen. Ja, we kunnen goedkoper met vacantie naar de VS en cruise-reizen maken en Amerikaanse producten kunnen goedkoper worden, maar de waarde van alle producten, ook financiŽle als aandelen en obligaties, kredieten/leningen, edele metalen als goud en zilver en grondstoffen, worden voor ons minder waard. En dat wil Trump ook, want hij denkt dat de wereld weer afhankelijker wordt van de VS, nu en in de toekomst. Tot slot een naam die U waarschijnlijk niets zegt "Willem Engel", de man achter Viruswaanzin en Viruswaarheid, de de man van het 'nieuwe normaal'. De man van de recente waarschuwingen voor een bloedige volksopstand vanwege de coronamaatregels van dit kabinet en mogelijk als het tot het volk doodringt dat hun geld niks meer waard is. Het lijkt allemaal nog ver weg maar L'histoire se repete'. Hij schetst een ontwikkeling waarbij 'iedereen' met rieken het Tweede Kamer gebouw bestormd. Veel hoofdredacteuren hangt gevangenisstraf boven het hoofd wegens medewerking aan een 'legale staatsgreep'. Nu voert deze jurist, die vanuit de cel cum laude afstudeerde, rechtszaken tegen de overheid en mediabedrijven. Hij extrapoleert zaken maar ........................ we moeten ons wel afvragen wat er gaat gebeuren als het Pensioenplan van minister Koolmees een uitvoering zal blijken te zijn van een greep naar de spaargelden van burgers en de pensioenreserves van werknemers, ter uitvoering van de beginselen van het neoliberale gedachtengoed, in ons land stevig uitgevoerd door lakei Rutte met zijn 'vriendjes'en zijn liberale gebrek aan visie, lakei Hoekstra met zijn dienstbaarheid aan het monetaire beleid en lakei Koolmees. En als het volk over de risico's van dat beleid niet voldoende kritisch is ingelicht door de media. Of er nu sprake is van een rechts fascistisch beleid, zal de toekomst uitwijzen. Maar het zijn wel onzekere verwarrende tijden, waarbij niet alleen de koopkracht aan de orde komt te staan.
Jan Blankestein, 9 augustus 2020

Terug